
Minimalne wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania rozdzielnic i szaf elektrycznych
Czy istnieje dokument regulujący to zagadnienie? Niestety nie. Wydaje się, że Komisji Europejskiej jak i Ustawodawcy umknął ten ważny obszar bezpieczeństwa technicznego, nie zostały opracowane i wdrożone tak jednoznaczne wymagania jak dla maszyn.
Czy w takim razie musimy w tym obszarze podejmować działania poprawcze?
Stanowczo tak. Fakt, że rozdzielnice elektryczne nN (niskiego napięcia, zwykle 400 V) i SN (średniego napięcia od 1 – 60 kV) są obsługiwane przez elektryków posiadających uprawnienia eksploatacyjne, ma bardzo ograniczony wpływ na redukcję zagrożeń. W dobie optymalizacji wszystkiego co wokół nas, do pomieszczeń ruchu elektrycznego do czynności kontrolnych wchodzi zazwyczaj jedna osoba. Jeśli rozdzielnice nie posiadają ochrony przed dotykiem bezpośrednim, przy każdej kontroli godzimy się na nieakceptowalne ryzyko. Nie możemy zatem akceptować podejścia „ to stara konstrukcja z lat siedemdziesiątych, więc tak musi być”.
Gdzie szukać podstawy prawnej?
Zajrzyjmy do Rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP [1]. W przepisach ogólnych działu IV w § 39. 1. znajdujemy jednoznaczne wymaganie: „Pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników.”
Zaś w punkcie 2 tego § dowiadujemy się, że możemy to zrealizować poprzez:
- zapobieganie zagrożeniom,
- przeprowadzanie oceny ryzyka,
- likwidowanie zagrożeń,
- stosowanie nowych rozwiązań technicznych,
- zastępowanie niebezpiecznych urządzeń bezpiecznymi.
Podstawę prawną i wymagania techniczne znajdziemy oprócz tego w:
- Załączniku nr II pkt 3 „Instalacje elektryczne” do Dyrektywy dotyczącej minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa 89/654/EWG [2]
- W Artykułach nr: 1, 3 i 12 Dyrektywy LVD [3]
- Warunkach technicznych [4]
- Normach zharmonizowanych PN-EN 61439-1 [5] oraz PN-EN 60204-1 [6] jako materiale odniesienia.
Jak dokonać oceny zgodności bezpieczeństwa rozdzielnicy i pomieszczenia ruchu elektrycznego?
Metodyka jest mocno zbliżona do oceny spełnienia wymagań minimalnych dla maszyn. Należy opracować listę kontrolną adekwatną dla specyfiki danego obiektu, bazując na między innymi przywołanych powyżej wymaganiach prawnych i normach Następnie należy dokonać oceny zgodności oraz oceny ryzyka, najlepiej precyzyjną metodą np. Risk Score, zaproponować działania poprawcze i udokumentować cały proces.
I co dalej?
A dalej, to już tylko wdrożenie działań poprawczych i potwierdzenie ich wykonania, co przełoży się na eliminację zagrożeń oraz okresowa ocena zgodności.

Potrzebujesz pomocy przy stworzeniu instrukcji?
Sprawdź, jak mogę Ci pomóc i zapoznaj się z ofertą dotyczącą bezpieczeństwa instalacji.
Literatura:
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP[1] – Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. DzU 2021 poz.2088.
Dyrektywa dotycząca minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa [2] – Dyrektywa Rady 89/654/EWG z dnia 30 listopada 1989 r. dotyczącą minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy.
Dyrektywy LVD [3] – Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/35/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku sprzętu elektrycznego przewidzianego do stosowania w określonych granicach napięcia (LVD).
Warunki techniczne [4] – Obwieszczenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 8 kwietnia 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. DzU 2019 poz. 1065.
Norma PN-EN 61439-1 [5] – Polska Norma PN-EN 61439-1 Rozdzielnice i sterownice niskonapięciowe; Część 1: Postanowienia ogólne.
Norma PN-EN 60204-1 [6] – Polska Norma PN-EN 60204-1 Bezpieczeństwo maszyn Wyposażenie elektryczne maszyn Część 1: Wymagania ogólne.
