O co chodzi z tymi instrukcjami?
Czytając instrukcje obsługi urządzeń AGD, pewnie dziwią nas niektóre, jak się wydaje oczywiste ostrzeżenia typu „nie podgrzewaj konserw” w kuchence mikrofalowej.
Dlaczego producenci urządzeń piszą takie ostrzeżenia?
Ponieważ dbają o bezpieczeństwo swoich klientów licząc się z ich „nieograniczoną wyobraźnią” Ponadto jest to wymaganie prawne, wypływające również z troski o bezpieczeństwo, bo niestety nie każdy z nas czyta te instrukcje.
A jak to wygląda w przedsiębiorstwie?
W przedsiębiorstwach dość często można spotkać instrukcje, które tak naprawdę są dokumentacją techniczno-ruchową (DTR) dostarczoną przez producenta urządzenia lub kilkustronicowe ogólniki z zapisami odsyłającymi do nieistniejącej dokumentacji. Dokumenty te nie spełniają wymagań zarówno instrukcji obsługi maszyny, czy też instrukcji eksploatacji urządzenia energetycznego.
Taki dokument jest niebezpieczny dla pracownika, ponieważ:
- nie uwzględnia ryzyk wynikających z miejsca zainstalowania urządzenia, czy też procesu technologicznego,
- nie dostarcza podstawowej wiedzy o postępowaniu w sytuacjach awaryjnych dla maszyny i procesu,
- nie zawiera kryteriów operacyjnych i jakościowych prowadzenia procesu,
- nie zawiera schematu włączenia urządzenia do instalacji czy też ciągu technologicznego,
- nie wskazuje miejsc odcięć energii.
Jest także nieprzydatny dla pracodawcy, gdyż:
- nie spełnia wymagań prawnych stawianych w zależności od rodzaju urządzenia przez: Kodeks pracy [1], Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP [2], Dyrektyw maszynowych wymagań: minimalnych i zasadniczych [3,4], Dyrektywy PED [5] lub Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego dla niektórych urządzeń ciśnieniowych [6],
- nie stanowi materiału szkoleniowego i operacyjnego dla pracownika na stanowisku pracy,
- nie spełnia warunku wystarczającej szczegółowości, aby minimalizować wystąpienie ryzyka narażenia zdrowia, czy życia na danym stanowisku.
Jak stworzyć i wdrożyć instrukcje i procedury w zakładzie pracy?
Pierwszy krok to analiza aktualnej sytuacji. Drugi – ułożenie niezbędnych do wdrożenia instrukcji w logiczną strukturę.
Na górze tej struktury powinny być instrukcje wiodące dla całego przedsiębiorstwa. Zaliczają się do nich:
- Instrukcja organizacji bezpiecznej pracy przy urządzeniach energetycznych, na bazie wymagań Rozporządzenia BHP przy urządzeniach energetycznych [7].
- Instrukcja organizacji prac szczególnie niebezpiecznych na bazie wymagań jak [2], obejmująca w swoim zakresie prowadzenie prac:
- na wysokości,
- w przestrzeniach zamkniętych
- z użyciem preparatów chemicznych
- transportowych
- Instrukcja zapewnienia bezpieczeństwa maszyn i wprowadzania zmian.
Niżej w strukturze powinny być instrukcje operacyjne. Ważnym krokiem jest przypisanie do posiadanych maszyn i urządzeń adekwatnych wymagań prawnych. Po tej czynności mamy pełną jasność, co do ilości dokumentów i ich podziału na:
- Instrukcje bezpiecznej obsługi dla maszyn i urządzeń,
- Instrukcje eksploatacji dla maszyn i urządzeń energetycznych,
- Instrukcje eksploatacji dla urządzeń i instalacji ciśnieniowych.
Takie działanie pozwoli na unikanie błędów, np. wyposażenia urządzenia energetycznego w instrukcję obsługi (zabraknie w niej wielu wymaganych prawem i praktyką eksploatacyjną ważnych informacji).
Kto powinien czytać instrukcje?
- pracownicy obsługi w ramach szkoleń stanowiskowych i prowadzenia procesu. Co ważne, powinni oni potwierdzić pisemnie zapoznanie się i zrozumienie treści instrukcji
- osoby odpowiedzialne za organizację i prowadzenie procesu prac szczególnie niebezpiecznych, ponieważ dobrze napisane instrukcje i zapoznanie pracowników z ich treścią eliminuje konieczność pisania niektórych poleceń. Instrukcje mogą też być doskonałym miejscem odwołania dla polecenia pisemnego.
Potrzebujesz pomocy przy stworzeniu instrukcji?
Sprawdź, jak mogę Ci pomóc i zapoznaj się z ofertą zarządzania bezpieczeństwem technicznym.
Literatura:
Kodeks pracy[1] – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. DzU 1974 nr 24 poz.141 z późn. zm.
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP[2] – Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. DzU 2021 poz.2088
Dyrektywa maszynowa wymagań minimalnych[3] – Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy. DzU 2002 nr 191 poz. 1596
Dyrektywa maszynowa wymagań zasadniczych[4] – Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn. DzU 2008 nr 199 poz. 1228 z późn. zm.
Dyrektywa PED[5] – Obwieszczenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 8 stycznia 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie wymagań dla urządzeń ciśnieniowych i zespołów urządzeń ciśnieniowych. DzU 2019 poz 211
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego dla niektórych urządzeń ciśnieniowych[6] – Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego dla niektórych urządzeń ciśnieniowych podlegających dozorowi technicznemu. DzU 2022 poz. 68
Rozporządzenie BHP przy urządzeniach energetycznych[7] – Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Energii w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych. DzU 2021 poz. 1210.